Rywalizacja ekonomiczno-finansowa we współczesnym świecie

Wyzwania rzucone Stanom Zjednoczonym.

W 2010 roku Międzynarodowy Fundusz Walutowy /IMF/, przy wsparciu administracji B. Obamy, przeprowadził serię reform, które miały zmienić kwoty udziałów /i prawo głosów/, które odzwierciedlałyby dynamikę zmian zachodzących w światowej gospodarce, a szczególnie w gospodarkach grupy BRICS. Przez następne 5 lat amerykański kongres odmawiał ratyfikacji reform IMF, głównie ze względu na obawy wzrostu wpływu Chin, chociaż argument ten nie jest zbyt przekonywujący, ponieważ jedynym członkiem IMF z prawem veta są Stany Zjednoczone. W związku z takim stanowiskiem USA, IMF stał się instytucją mniej otwartą na współpracę międzynarodową.

Ale świat gospodarczy nie znosi pustki. Kiedy chińska propozycja międzynarodowej współpracy gospodarczej w ramach IMF została odrzucona, Pekin zaczął budować swój własny system ekonomiczno-finansowy równoległy do amerykańskiego. W 2014 roku ponad 50 państw z chińskiej inicjatywy utworzyło Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych /Asia Infrastructure Investment Bank – AIIB/ z kapitałem 100 mld USD. Regionalne i globalne zainteresowanie tą chińską inicjatywą, zaniepokoiło na tyle USA, że zaczęły wywierać presję na sojuszników, aby nie przystępowały do tego banku. Ignorując amerykańskie ostrzeżenia do inicjatywy tej przyłączyła się Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Włochy, a wkrótce po nich Korea Południowa i Australia. Rosja przyłączyła się do inicjatywy AIIB, jako jeden z członków założycieli, a jej wkład w ten bank ma sięgnąć 20 mld USD. AIIB jest finansową instytucją inwestycyjną i jak obawiają się Stany Zjednoczone może stać się alternatywą Banku Światowego. Celem jego działalności jest stworzenie i rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej, energetycznej, i transportowej niezbędnej regionowi azjatyckiemu dla zapewnienia sobie stabilnego rozwoju.

W tym samym, 2014 roku państwa BRICS /Brazylia, Rosja, Indie, Chiny, Afryka Południowa/, obejmujące około 3 mld ludności i 20% światowego GDP podjęły decyzję o utworzeniu własnego New Development Bank z kapitałem 100 mld USD. Porozumienie o utworzeniu banku BRICS zostało podpisane w czerwcu 2014 roku w brazylijskim mieście Fortaleza. Bank ma być jedną z ważniejszych wielostronnych instytucji rozwojowych o kapitale założycielskim 100 mld USD. Celem jego działalności ma być finansowanie projektów infrastrukturalnych w państwach BRICS i innych państwach rozwijających się. Proces tworzenia banku zakończył się w początkach lipca 20 lipca 2015, przed ostatnim spotkaniem przywódców państw BRICS w rosyjskim mieście Ufa.

Jednak Chiny nie zamierzają porzucać /przynajmniej na razie/ istniejących instytucji międzynarodowych, których są członkiem, doprowadzać do ich zniszczenia lub do dyskredytacji istniejących stosunków międzynarodowych. Zamiast tego tworzą nowe instytucje, będące w pewnej mierze uzupełniającymi, a w pewnej konkurencyjnymi kanałami niezbędnymi do kształtowania światowego porządku. Instytucje te pozwalają na swego rodzaju obejście dominacji Zachodu. Wg berlińskiego Instytutu Badań nad Chinami Mercator /Mercator Institute for China Studies/, Chiny prowadzą politykę zagraniczną, która zakłada tworzenie alternatywnych do już istniejących międzynarodowych instytucji i organizacji, głównie ekonomicznych. Celem tego rodzaju działalności Chin jest stworzenie alternatywnego do obecnie istniejącego formatu, ich uczestnictwa w sprawach międzynarodowych tak, aby Pekin mógł rozszerzać swoje wpływy i obchodzić przeszkody ze strony międzynarodowego systemu, kontrolowanego przez USA. Tym samym Chiny dążą do uniezależnienia się od ograniczeń, które mogłyby być wprowadzane w stosunku do nich ze strony takich organizacji, jak WTO, MFW i Bank Światowy. Chińska alternatywna sieć organizacji międzynarodowych obejmuje różne sfery, począwszy od wspomnianych już, finansowych i ekonomicznych instytucji współpracy międzynarodowej /ekonomiczna strefa Wielkiego Szlaku Jedwabnego i Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych – AIIB/, a skończywszy na pełnowartościowych ugrupowaniach politycznych, takich jak Szanghajska Organizacja Współpracy /SzOW/ czy BRICS.

<czytaj cały artykuł>

____________________

Artykuł powstał na podstawie opracowania pt.: „Globalny wymiar kryzysu na Ukrainie. Analiza IBnSM”  – opublikowanego w ramach analiz Instytutu Badań nad Stosunkami Międzynarodowymi, magazynu Stosunki Międzynarodowe, 18.10.2015 roku